4.9 C
Białogard
wtorek, 5 marca, 2024
- REKLAMA -spot_img

Starosta białogardzki przypomina. Dziś urodziny Białogardu

źródło: www.bialogard.info

Starosta Białogardzki Piotr Pakuszto przypomina na profilu Facebook, że to właśnie dziś wyjątkowe święto dla Białogardu.  724. rocznica nadania praw miejskich dla miasta.

Dokładnie 2 sierpnia 1299 r. Białogard otrzymał prawa miejskie. Warto przy tej okazji przypomnieć historię tego grodu.

Badania archeologiczne ustalają niezbicie, że już w VIII wieku w widłach Parsęty i Liśnicy powstało grodzisko białogardzkie. Białogard jest jednym z najstarszych grodów na terenie Pomorza. Pierwotnie było to osiedle obronne skupiające około 70 mieszkańców, następnie w IX – X wieku gród plemienny, w XI wieku gród piastowski i w początkach XII wieku gród książęcy.

Około 972 r. wraz z całym Pomorzem został przyłączony przez Mieszka do państwa piastowskiego, pozostając z nim w związkach do okresu wypowiedzenia posłuszeństwa Bolesławowi Chrobremu przez Pomorze około 1005 r. Niewiele zachowało się pamiątek z tego okresu. Ślady typowych dla Polan konstrukcji hakowych odkryto w umocnieniach obronnych grodu w Białogardzie.

Gall Anonim opisując wyprawy Bolesława Krzywoustego na Pomorze w latach 1102 i 1107 stosunkowo dokładnie opisuje miasto zwane „Białym” jako centralny ośrodek krainy, gród o królewskim splendorze. W czasie długotrwałych walk osada została zrównana z ziemią i spalona przez wojska Bolesława Krzywoustego. Mieszkańcy wkrótce odbudowują gród. Powstają przygrodowe osady rzemieślnicze na prawym brzegu rzeki Leśnicy oraz w miejscu obecnego miasta lokacyjnego, co potwierdzają ostatnie badania archeologiczne.

Działania zbrojne Krzywoustego na Pomorzu pozwalają biskupowi Ottonowi z Bambergu w 1124 r. odwiedzić Białogard. W trakcie swojej misji apostolskiej na Pomorzu, wygłosił w Białogardzie kazanie i konsekrował nowy kościół. Prawdopodobnie miało to miejsce w obrębie osady przygrodowej, w rejonie obecnego kościoła św. Jerzego. W okresie panowania Bolesława Krzywoustego Pomorze było ściśle związane z Polską.

Pierwszy dokument z dziejów miasta pochodzący z 1159 r. podkreśla znaczenie grodu w życiu gospodarczym Pomorza oraz dobre stosunki ówczesnych władz z kościołem.

Powstanie miasta lokacyjnego w obrębie obecnych murów, szlak wodny rzeki Parsęty, centralne położenie drogowe na „Szlaku solnym” oraz wpływy Hanzy z centrum w Lubece spowodowały gwałtowny rozwój miasta. Wynikiem tego było nadanie przez Bogusława IV dnia 2 sierpnia 1299 r. praw miejskich lubeckich. Wyłączono mieszczan spod sądownictwa księcia, potwierdzono własność miasta do gruntów, wód i lasów oraz zwolniono z ceł książęcych dając jednocześnie swobody handlowe. W roku 1307 miasto otrzymuje dodatkowo prawo składu na wszystkie towary. Od tej pory dla ludności słowiańskiej i rdzennie pomorskiej rozpoczyna się proces germanizacji, co spowodowane jest napływem kupców i osadników przybywających najczęściej z zachodu. Gwałtowny rozwój ekonomiczny i urbanistyczny miasta powoduje, że w latach 1315 – 1321 Białogard zostaje rezydencją księcia Warcisława IV.

W pierwszej połowie XIV w. miasto otoczono solidnym i wysokim 8 – metrowym murem ceglanym. W tym czasie zostaje wybudowany również kościół farny pw. Najświętszej Marii Panny oraz ratusz miejski usytuowany w centrum rynku.

W 1386 r. dzięki wstawiennictwu Kołobrzegu, miasto zostaje członkiem Hanzy. Dla wielu miast członkowskich stanowiła ona główną siłę wzrostu ich znaczenia i zamożności. Dawała ochronę swoim kupcom i ich towarom, a zarazem bezlitośnie tępiła konkurencję.

Mieszkańcy Białogardu i Świdwina jako miast granicznych, lokowanych na różnych prawach często popadali w konflikty. Jednym z bardziej znanych była „bitwa o krowę”. Źródłem tego konfliktu była kradzież krowy przez Świdwinian. Białogardzianie wyruszyli zbrojnie na Świdwin. Do starcia doszło 15 lipca 1469 r. pod wsią Łęgi, na granicy pomorsko – marchijskiej. Pomimo przegranej białogardzian zdobyto strzemię dowódcy załogi świdwinian. Według legendy wmurowano je w Bramę Wysoką (Połczyńską). To wydarzenie stało się pretekstem corocznych spotkań mieszkańców obu miast, którzy w formie turniejów sprawnościowych kultywują dawne tradycje.

Po zjednoczeniu Pomorza Zachodniego przez Bogusława X, pod koniec XV w. i przez cały XVI w. na ziemi białogardzkiej panował względny spokój. Rozkwitało wtedy rzemiosło i handel. Bogaci rzemieślnicy zaczęli skupiać się w cechach. W 1534 r. powstaje gildia piekarzy, a w 1580 r. cech snycerzy i sukienników. Wysoki poziom życia mieszkańców powoduje wydanie przez rajców w roku 1616 ustaw „o ubiorach, ślubach i pochówkach”, oraz wprowadzenie podatków od dóbr luksusowych. Bogactwo ówczesnego Białogardu odzwierciedla mapa Lubinusa z 1618 r. Ukazuje ona panoramę Białogardu z wysoką wieżą kościoła, dostojnym ratuszem w centrum i okazałym, wielopiętrowym zamkiem książęcym. W mieście powstaje nowy młyn wodny, który wizytuje w 1624 r. Bogusław XIV.

W czasie Wojny trzydziestoletniej (1618 – 1648) przetaczające się przez Białogard oddziały wojsk cesarskich i szwedzkich wielokrotnie plądrowały miasto. Zniszczeniu uległo wiele budynków. Od 1653 r. ziemia białogardzka stała się częścią Brandenburgii.

W wyniku reformy administracji w 1724 r. Białogard został miastem powiatowym w rejencji szczecińskiej. W skład terytorium powiatu białogardzkiego (dystryktu) wchodziła domena białogardzka oraz posiadłości rycerskie i majątkowe z Połczynem i okolicą. Ten układ administracyjny przetrwał do 1815 r.

W czasie Wojny siedmioletniej (1756 – 1763) ziemia białogardzka, jak i całe Pomorze, była przedmiotem walk i przetargów wojsk szwedzkich i pruskich. W latach 1758 – 1760 Białogard był wielokrotnie plądrowany i palony przez wojska rosyjskie zapędzające się na Pomorze w walkach z Prusami.

Na przestrzeni dziejów Białogard często nawiedzały powodzie i pożary. Tuż po wojnie miał miejsce jeden z największych pożarów miasta. Ogień szalejący 13 – 14 lipca 1765 r. zniszczył kompletnie centrum i przedmieścia. Po pożarze w sierpniu 1765 r. powstaje pierwszy plan miasta Białogardu, nazywany od nazwiska kartografa – „planem Ackermann’a”. Jest to jednocześnie najstarszy plan miasta zachowany do naszych czasów.

Wiek XIX przynosi gwałtowny rozwój techniki. 20 listopada 1858 r. wjeżdża do Białogardu pierwszy pociąg parowy z Koszalina. W roku następnym białogardzki dworzec kolejowy staje się punktem węzłowym. Nowy tor z Białogardu do Kołobrzegu otwiera w naszym mieście regent książęcy, późniejszy cesarz Wilhelm I. Białogard staje się również miastem garnizonowym dla 11 Regimentu Dragonów, stacjonującego w koszarach przy obecnej ulicy Kołobrzeskiej.
Opracowanie: Andrzej Dudzicz
- REKLAMA -
NAJŚWIEŻE AKTUALNOŚCI
- REKLAMA -
NAJPOPULARNIEJSZE
- REKLAMA -

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj